توانبخشی و ارتقاء توجه و تمرکز
برای تصوری بهتر از ارتقاء شناختی مثال کودکی را در نظر بگیرید که علائم نقص توجه و بیش فعالی و نشانههای رفتاری مانند افت تحصیلی، نافرمانی و پرخاشگری دارد. با ارزیابی شناختی میتوان متوجه شد که او در کدام بخش کارکرد شناختی دچار نقص است. برای مثال نقص در کنترل مهارت دارد یا حافظه فعال. درواقع نقص در رفتار برخاسته از نقص در کارکردهای شناختی است. سپس با استفاده از روشهای مناسب توانبخشی شناختی، میتوان به جبران نقص کارکرد شناختی موجود پرداخته و مشکلات رفتاری را کاهش داد.
توجه و تمرکز چیست؟
برای درک مفهوم توجه لازم است در مورد سه واژه انگلیسی attention و focus و concentration صحبت کنیم. چرا که خیلی وقتها ما این مفاهیم را جای یکدیگر استفاده میکنیم.
توجه (Attention)
برای attention به درستی از واژه توجه به عنوان معادل فارسی استفاده میکنیم. توجه فرآیند شناختی معطوف ساختن ذهن، به طور انتخابی، بر روی یک چیز و نادیده انگاشتن سایر چیزها است. توجه نخستین دروازه پنجره ورودی اطلاعات به مغز ماست.
مرکز توجه (focus)
بهترین ترجمه برای واژه focus میتواند “مرکز توجه” باشد. بهتر است با یک مثال کاربردی فرق بین دو مفهوم توجه و مرکز توجه را تشریح کنیم. فرض کنید یک دوربین عکاسی در اختیار دارید. دوربین را به اطراف میچرخانید در حالی که با چشمتان به دریچهی دوربین نگاه میکنید. چیزهایی داخل قاب دوربین قرار میگیرد و چیزهایی هم خارج از قاب دوربین است. توجه یا attention به این معناست که من چه چیزهایی را داخل قاب قرار میدهم و چه چیزهایی را خارج قاب قرار میدهم. مرکز توجه یا focus به این معنی است که داخل قاب سوژه اصلی چیست. یا فرض کنید در حال مطالعه کتاب هستید و در مطالعه کتاب بیشتر حواستان به مثالهای کاربردی است. در این حالت شما توجهتان (Attention) به کتاب است و مرکز توجهتان (focus) به مثالهای کاربردی کتاب.
تمرکز (concentration)
واژه concentration را معمولا تمرکز و یا توجه متمرکز ترجمه میکنیم. به این معناست که من چه مدت میتوانم یا میخواهم مرکز توجهام را روی یک موضوع حفظ کنم. در واقع یک نفر که میگوید من تمرکز ندارم به این معنی است که نمیتواند برای مدت مد نظر و دلخواهش که ممکن است یک دقیقه یا یک ساعت باشد این مرکز توجه را حفظ کند.
